unidersler1 Yatlar Nasıl Sınıflandırılır?
Yatlar birkaç ölçüte göre sınıflandırılır. İlki, yatın itme gücünü sağlayan sistemdir: yelkenle gidenler yelkenli yat, motorla gidenler motoryat olarak ayrılır. Ayrıca yatlar:
- Boylarına göre (motoryatlar genellikle boylarına göre adlandırılır),
- Gövde yapılarına göre (deplasman, yarı deplasman, kayıcı; tek ya da çok gövdeli),
- Kullanım amaçlarına göre (gezi, yarış, balıkçılık, uzun menzil)
farklı kategorilere ayrılır. Kesin tanımları olmasa da yatçılık dünyasında yaygın kullanılan yat tipleri de vardır.
Gemi İnşaa
Gemilerin sevk şekline, malzemesine, kullanım amacına, çalıştığı denize ve çalışma prensibine göre sınıflandırılması (savaş gemileri, ticaret gemileri, deplasman, kayıcı ve hava destekli tekneler) Gemilerin Sınıflandırılması sayfasında anlatılmaktadır.
Deniz araçlarının genel şeması
Deniz araçları ağırlıklarını hangi kuvvetin taşıdığına göre aerostatik (hava yastığı), hidrodinamik (kayıcı, hidrofoil) ve hidrostatik (deplasman) olarak ayrılır. Yatlar bu üç grubun hepsinde bulunabilir.
2 Yat Pazarındaki Tipler
Satış ilanlarında tekneler sınıf kurallarına göre değil, yatçılıkta yaygın kullanılan adlarla gruplanır: motoryat, yelkenli, sürat teknesi, gulet, katamaran, şişme bot, balıkçı teknesi vb. Bu adların kesin tanımları yoktur.
| Tip | Boy | Gövde | Başlıca özellikleri |
|---|---|---|---|
| Sürat teknesi (powerboat) | 5–15 m | Kayıcı | Hız için yapılır: çok güçlü motor, hafif gövde, 45 knot'a kadar hız. İç hacmi, yakıt ve su kapasitesi sınırlıdır; 1–2 günlük gezilere uygundur. |
| Süperyat (superyacht) | 24 m'den büyük | Her tür | Belli bir lüks düzeyinin üstünde tasarım ve işçilik; en az 3–4 lüks kamara, geniş iç ve dış alanlar, profesyonel mürettebat. Ayrım boydan çok algılanan kaliteye dayanır. |
| Megayat (megayacht) | Çok büyük (kaynağa göre 35 m ya da 60 m üstü) | Deplasman | Aşırı lüks; üzerinde birçok küçük su aracı (tender), farklı etkinlikler için özel alanlar, kalabalık misafir grubu ve büyük mürettebat için yaşam mahalleri. |
| Trawler yat | Değişik boylarda | Deplasman | Okyanus balıkçı teknelerinden (trol) esinlenmiş; çetin denize dayanıklı gövde, az yakıtla çok uzun menzil, büyük yakıt ve su tankları. Lüks bakımından mütevazıdır. |
Bu tiplerin görselleri ve kısa tanımları için ayrıca bkz. Gemilerin Sınıflandırılması – Gezi Tekneleri ve Yatlar.
3 Seri Üretim ve Özel Üretim Yatlar
Seri üretim yatlar
- Aynı tasarım çok sayıda üretilir; tasarım, üretim, pazarlama ve satış açısından otomotiv sektörüne benzer.
- Bir tasarım çok sayıda müşteriye pazarlanır; büyük hacimlerde üretilir.
- Müşteriye iç mekân için birkaç seçenek sunulur; kabuk ve dış tasarım değişmez.
- Dünya çapında bayi ve acente ağıyla satılır.
- Kalıp maliyeti yüksektir ama çok sayıda tekneye bölündüğü için tekne başına maliyet düşer (bkz. dişi kalıp).
Özel üretim yatlar
- Tamamen müşterinin isteğine ve tasarımcının kararlarına göre tasarlanır; her türde, her stilde yapılabilir.
- Denizde güvenle gidebilme standartlarını sağlamak dışında bir sınırı yoktur.
- Tasarımcı var olan tiplerden esinlenebilir, yeni tarzlar yaratabilir, hiç denenmemiş çözümleri deneyebilir.
- Tasarım ve yapım süresi uzun, maliyeti yüksektir.
Arada yarı özel üretim de vardır: üretici kendi modelinin kabuğunu korur, iç düzende (kamara sayısı, donanım, helikopter pisti için güçlendirme vb.) müşteriye göre değişiklik yapar (bkz. Motor Yat Tasarımı).
4 Yat Yapımında Kullanılan Malzemeler
| Malzeme | Yatlarda kullanımı | Ayrıntı |
|---|---|---|
| Kompozit (GRP) | En çok kullanılan yat malzemesi. Cam, karbon ya da aramid elyafın polyester, vinilester ya da epoksi reçineyle birleşmesinden oluşur; elyaf ve reçine tek başına denizdeki zorlamalara dayanamaz, birlikte güçlü bir malzeme olur. Seri üretime çok uygundur. | Fiber Tekneler |
| Çelik | Özgül ağırlığı yüksek olduğundan küçük yatlarda iyi bir seçim değildir; büyük yatlarda, özellikle deplasman gövdelerinde çok kullanılır. Sağlam, darbeye ve yangına dayanıklı, ucuz ve üretimi kolaydır. | Çelik Malzemeler |
| Alüminyum | Çelikten hafif ve kolay şekillenir; orta boy ve yüksek performanslı gövdelerde, ayrıca çelik gövde üzerine üst yapı olarak kullanılır. Çeliğe göre yaklaşık üç kat hızlı işlenir, paslanmaz ve bakımı azdır. | Alüminyum Alaşımları |
| Ahşap | Geleneksel tekne yapımının temel malzemesidir; her türlü teknenin iç mekânında iskelet ve kaplama olarak da kullanılır. Büyük yatlarda ahşap/epoksi ve kompozit teknikleriyle 30 m'ye kadar ahşap tekne yapılabilir. | Ahşap Tekneler |
