unidersler1 Sac İşleme Atölyesi
Sac, tersaneye geldikten sonra önce raspalanıp astarlanır, sonra kesilir ve gerekiyorsa bükülür. Bir tersanenin sac işleme atölyesindeki ana tezgâhlar ve görevleri:
Ön boya ve raspa
Sacın yüzeyini temizler ve astarlar.
Kesim tezgâhı (CNC)
Parçaları sacdan otomatik keser.
Profil işleme tezgâhı
Profilleri boyuna keser, uçlarını ve geçiş yerlerini açar.
Sulu kesim tezgâhı
Kesim su tablası üzerinde yapılır; çarpılma, duman ve gürültü azalır.
Abkant pres
Sacı düz bir hat boyunca büker.
Sac büküm tezgâhı
Sacı merdanelerle kıvırarak eğrilik verir.
2 Raspa (Yüzey Temizliği)
Basınçlı aşındırıcı (kum/grit) veya yüksek basınçlı su püskürtülerek sac yüzeyindeki pas, eski boya ve deniz kabukluları sökülür. Temiz ve pürüzlü yüzey, boyanın tutunması için şarttır. İşçinin başlık, maske ve kulaklık kullandığına dikkat edin.
3 Kesim ve Büküm Tezgâhları
CNC kesim tezgâhı (plazma / oksijen)
Bilgisayardaki parça çizimleri sacın üzerine en az fire verecek biçimde yerleştirilir (nesting) ve kesici kafa bu yolu otomatik izler. Parçalar montajda karışmasın diye üzerlerine numara yazılır.
Abkant pres ile sac bükme
Sac, üstteki bıçak ile alttaki V kalıp arasına konur; bıçak aşağı inerek sacı düz bir hat boyunca istenen açıda büker. Braket, flenç ve köşeli parçalar bu şekilde yapılır.
Sac büküm (silindir) tezgâhı
Sac, dönen merdaneler arasından geçirilerek yay biçiminde kıvrılır. Sintine dönümü gibi tek yönde eğrilikli dış kaplama sacları ve silindirik parçalar bu tezgâhta şekillendirilir.
Hidrolik pres
Hidrolik silindirin uyguladığı büyük kuvvetle parçalar doğrultulur, bükülür veya sıkı geçme parçalar (burç, rulman) takılıp sökülür.
4 Talaşlı İmalat
Talaşlı imalatta kesici takım, parçadan talaş kaldırarak onu hassas ölçüye getirir. Resimde bir flencin üzerine matkapla delik deliniyor; çevrede biriken spiral talaşlar görülüyor.
Tersanelerde şaft, pim, burç, flenç gibi parçalar torna, freze, matkap ve testere tezgâhlarında işlenir.
Freze
Dönen çok ağızlı kesici takım, tablaya bağlı parçanın üzerinde ilerleyerek düz yüzey, kanal ve cep açar. Kolay hatırlama: tornada parça döner, frezede takım döner.
Torna
Parça, ayna ile punta arasında döndürülür; kesici takım parçaya yaklaştırılarak silindirik biçim verilir. Resimde küçük bir ağaç tornası var; şaft, pim ve burç gibi metal parçalar da aynı ilkeyle işlenir.
CNC torna
Aynı işlem bilgisayar kontrolüyle yapılır. Aynaya bağlı metal parça dönerken taret üzerindeki takım programlanan yolu izler; seri ve hassas üretim sağlar.
Sütunlu matkap
Dönen matkap ucu kol ile aşağı bastırılarak parçaya delik açılır. Cıvata delikleri ve kılavuz çekme öncesi delikler bu tezgâhta delinir.
Planya
Dönen bıçaklı mil, üzerinden itilen ahşabın yüzeyini düzeltir. Tersanenin marangozhanesinde mobilya ve ahşap donatım parçaları için kullanılır.
Şerit testere
Halka biçimli dişli şerit iki kasnak arasında döner; profil, boru ve dolu malzemeyi istenen boyda keser. Soğutma sıvısı hem şeridi soğutur hem talaşı uzaklaştırır.
Şerit testere tezgâhının gövdesi
Sarı kolun içindeki şerit, mengeneye bağlanan malzemenin üzerine yavaşça indirilir. Kol açısı ayarlanarak açılı (gönyeli) kesim de yapılabilir.
5 Videolar: Kesim ve Büküm
CNC kesimin ve sac bükmenin tersanede nasıl yapıldığını izleyin:
This Is The Cutting Edge Of ShipbuildingVocativ · İngilizceİzlerken: Kesici kafanın sac üzerinde izlediği yola ve parça yerleşimine dikkat edin.
Ship Plate Bending Machine, Shipbuilding Plate Rollplate rolling machine · İngilizceİzlerken: Merdaneler arasından geçen sacın nasıl eğrilik kazandığını izleyin.İngilizce videolarda YouTube’un otomatik Türkçe altyazısını açabilirsiniz.
Kaynaklar
- Sedef Gemi İnşaatı A.Ş. tanıtım sunumu (tersane iş sahaları, üretim akışı, tesisler ve tersane fotoğrafları).
- RMK Marine, genel bilgi.
- Y. Temel, ders notları: 10. hafta ve 11. hafta.