unidersler1 Tekne İmalatı İçin Ön Hazırlık: Jig
Jig (inşa yatağı)
Blokların ve panellerin üzerinde kurulduğu, düzgünlüğü ve ölçüsü kontrol edilmiş çelik iskele. Parçalar jige sabitlenerek kaynak sırasında çarpılma önlenir ve doğru form elde edilir.
Kapalı atölyede düz inşa zemini (jig)
Zemine sabitlenmiş, terazisi alınmış çelik kirişler. Paneller ve tekne tabanı bu düzlem referans alınarak kurulur.
2 Panel Hattı
Düz kaynaklar, levhalar üzerindeki düz elemanların montajı ve bu levhaların birbirine kaynağı panel hatlarında yapılır. Dış kaplama ve çift dip sacları gibi düz bölümler bu hatlarda üretilir.
Panel hattı nasıl çalışır?
- Saclar yan yana dizilir ve alın kaynağıyla birleştirilirTek veya çift taraflı kaynak
- Takviyelerin (stifner) yerleri sac üzerine işaretlenir
- Stifnerler yerine dizilir ve puntalanır
- Stifnerler otomatik kaynak arabalarıyla kaynatılır
- Panel kontrol edilir, gerekirse çevrilir ve blok imalatına gönderilir
| Örnek tersane | Hat 1 | Hat 2 (yeni) |
|---|---|---|
| Hat uzunluğu | 280 m | 450 m |
| Kaynak | tek taraflı | çift taraflı |
| En büyük panel | 12 × 18 m, 100 t | 13 × 18 m, 200 t |
Neden panel hattı?
Dış kaplama ve çift dip sacları gibi düz bölümler çok tekrar eden işlerdir; otomasyonlu hatta, kapalı alanda ve hep aynı kalitede üretilir.
Çevirme
Yeni hatlardaki kollar 75 tona kadar paneli çevirir; böylece öbür yüz de rahat pozisyonda kaynatılır.
Panel (takviyeli levha): Alın kaynağıyla birleştirilmiş düz sacların üzerine eşit aralıklı boyuna profiller (stifner) ve onlara dik, daha derin elemanlar kaynatılır. Güverte, dip ve perde gibi düz yapıların temel yapı taşıdır.
3 Bloklarla İnşaat
Blok dağılımı: Gemi, kreynlerin kaldırabileceği büyüklükte bloklara bölünür ve her bloğa bir kod verilir. Bloklar atölyede ayrı ayrı yapılır, sonra oklarla gösterildiği gibi kızakta veya havuzda sırayla birleştirilir.
İnşaat aşamaları: Ham malzeme → küçük parçalar → düz ve eğimli paneller → alt gruplar → bloklar → mega blok → gövde montajı → teslim. Her aşamada parça büyür; işin olabildiğince erken ve kapalı alanda yapılması hedeflenir.
Blok planının 3B modeli
Her renk ayrı bir bloğu gösterir. Blok sınırları; kreyn kapasitesine, sac boylarına ve donatımın blok aşamasında yapılabilmesine göre belirlenir.
Çift dip blok yapısı
Sacın üzerine kaynatılmış boyuna elemanlar ve içlerindeki geçiş/hafifletme delikleri görülüyor. Üzerine ikinci bir sac (iç dip) kapatıldığında çift dip oluşur.
4 Blokların Birleştirilmesi
Gövde bloğunun havuza indirilmesi
Portal kreyn, bloğu daha önce yerleştirilen blokların hizasına getirir; ölçü kontrolünden sonra birleşim yerleri kaynatılır.
Üst yapı bloğunun kaldırılması
Yaşam mahalli katları yerde tamamlanır ve tek parça hâlinde kreynle gemiye yerleştirilir. Yüksekte çalışmayı azaltır, işi hızlandırır.
Tamamlanmış gövde blokları
Baş bloğu (yumrubaş dahil) ve arkasındaki bloklar taşıyıcılar üzerinde birleştirilmeyi bekliyor. Açık kesitlerde iç yapı (postalar, perdeler) görülebilir.
5 Blok Raspa ve Boya Holleri
- Tamamlanan bloklar, birleştirilmeden önce kapalı hollerde raspalanır ve boyanır.
- Holde nem ve sıcaklık sabit tutulur: boya kalitesi yükselir, hava koşullarından bağımsız çalışılır.
- Raspa tozu ve boya zerreleri içeride kalır; çevreye yayılmaz.
- Hol, en büyük bloğun sığacağı ölçüde yapılır. Örnek ölçüler: 20 × 36 × 20 m ve 31 × 36 × 20 m.
6 Kreynler ve Blok Taşıma
Kural
Bir bloğun ağırlığı, onu kaldıracak kreynin kapasitesini aşamaz. Bu yüzden blok planı kreynlere göre yapılır.
Portal (köprü) kreyn
Havuzun veya kızağın üzerinde raylar üstünde yürür; en ağır blokları kaldırır. Örnek: 400–550 ton.
Jib (kule) kreyn
Rıhtım ve havuz kenarında dönerek çalışır; donatım malzemesini gemiye verir. Örnek: 300 t·m.
Blok taşıma aracı
Çok tekerlekli, alçak platformlu araç; blokları vinçsiz taşır. Örnek: 250 ve 450 ton.
7 Videolar: Panel Hattı ve Robot Kaynak
Panel hattını çalışırken gösteren videolar:
PANEL LINE SHOP / PANEL LINE AUTOMATION / SHIPYARD / SHIPBUI…Sangsangin Ship Machinery Co., Ltd. · İngilizceİzlerken: Hattın istasyonlarını sırayla sayın: birleştirme, işaretleme, stifner montajı, kaynak.
Panel Welding Gantry in operation - automated robot welding…KranendonkBV · İngilizceİzlerken: Robotların dar bölmelerdeki kaynakları nasıl yaptığına bakın.
PEMA VRWP-X2 | Visual Robot Welding Portal for ship panel we…PemaWelding · İngilizceİzlerken: Köprü (portal) tipi kaynak robotunun panel üzerindeki hareketini izleyin.İngilizce videolarda YouTube’un otomatik Türkçe altyazısını açabilirsiniz.
Kaynaklar
- Sedef Gemi İnşaatı A.Ş. tanıtım sunumu (tersane iş sahaları, üretim akışı, tesisler ve tersane fotoğrafları).
- Y. Temel, ders notları: 10. hafta ve 11. hafta.